Tôi từng sống rất lâu trong niềm tin rằng: chỉ cần cố thêm một chút nữa, giỏi hơn một chút nữa, mình sẽ ổn. Tôi quên mất mình đã bắt đầu cố gắng từ khi nào. Chỉ nhớ rằng, mỗi ngày trôi qua đều là một cuộc chạy đua thầm lặng – với bạn bè, đồng nghiệp, và với chính hình ảnh “phiên bản tốt hơn” mà tôi tự vẽ ra cho mình.
Tôi học nhiều, làm nhiều, nhận nhiều việc hơn khả năng chịu đựng. Tôi quen với việc không nghỉ ngơi, quen với việc gạt cảm xúc sang một bên để hoàn thành mục tiêu. Và đúng là tôi đã nhận được những thứ xã hội gọi là tích cực: thành tích, sự công nhận, lời khen, cảm giác “mình không thua kém”. Tôi tự hào và hãnh diện với những gì mình đạt được.
Biến cố đến vào một thời điểm tôi tưởng mình đang “ổn nhất”. Công việc vẫn tiến triển, mọi thứ bên ngoài không có dấu hiệu đổ vỡ. Nhưng chỉ trong một khoảnh khắc, một cú chấn động đủ lớn, mất mát, đổ gãy, hay sự sụp đổ của một niềm tin tưởng như bền vững – đã khiến toàn bộ hệ trục tôi bám vào bấy lâu rơi rụng. Tôi không muốn kể tên biến cố ấy, vì mỗi người đều có một nỗi đau riêng, nhưng nó đủ lớn để khiến tôi lần đầu tiên dừng lại và hỏi: Nếu tất cả những thứ mình đang bám vào không còn, mình còn lại gì?
Tôi đã từng nghĩ mình là người mạnh. Tôi quen với việc vượt qua, quen với việc không than thở, quen với việc biến tổn thương thành động lực. Nhưng lần này thì khác. Tôi không còn sức để “cố thêm một chút”. Mọi thành tích từng giúp tôi đứng vững bỗng trở nên vô nghĩa. Những thứ từng khiến tôi tự hào không giúp tôi đứng dậy được nữa. Tôi hoang mang, trống rỗng, và lần đầu tiên trong đời, tôi sợ hãi một câu hỏi rất đơn giản: giá trị của mình nằm ở đâu, khi mình không còn làm được gì nổi bật?
Những ngày đó, tôi sống như một cái bóng của chính mình. Tôi vẫn xuất hiện, vẫn hoàn thành những việc tối thiểu, nhưng bên trong là một khoảng thăm thẳm. Tôi nhận ra mình đã sống quá lâu bằng ánh nhìn của người khác. Tôi biết mình giỏi ở đâu, nhưng không biết mình là ai. Tôi biết cách đạt mục tiêu, nhưng không biết điều gì khiến mình thực sự muốn thức dậy mỗi sáng. Khi biến cố lấy đi những thứ bên ngoài, tôi mới thấy đời sống bên trong mình nghèo nàn đến mức nào.
Nỗi đau lớn nhất không phải là mất mát, mà là cảm giác bị phản bội bởi chính cuộc đời mình đã chọn. Tôi từng tin rằng chỉ cần cố gắng đủ nhiều, cuộc sống sẽ “đền đáp”. Nhưng hóa ra, cuộc sống không vận hành theo logic hơn thua. Nó không hứa hẹn an toàn cho bất kỳ ai, dù người đó có chăm chỉ hay giỏi giang đến đâu. Nhận ra điều ấy khiến tôi đau, nhưng cũng bắt đầu làm tôi tỉnh.
Tôi bắt đầu bước vào một hành trình mà trước đó tôi chưa từng coi trọng: hành trình quay về bên trong. Ban đầu rất khó. Khi không còn bận rộn, tôi phải đối diện với sự trống rỗng của mình. Tôi học cách ngồi yên với nỗi đau, thay vì vội vã lấp đầy nó bằng công việc hay mục tiêu mới. Tôi đọc, viết, lắng nghe những câu hỏi mà trước đây tôi luôn né tránh: Mình sống vì điều gì? Điều gì là đủ? Nếu không chứng minh được gì cho ai cả, mình còn muốn sống như thế nào?
Có những ngày tôi thấy mình yếu đuối đến đáng sợ. Nhưng cũng chính trong sự yếu đuối ấy, tôi bắt đầu cảm nhận lại mình là một con người, không phải một bản báo cáo thành tích. Tôi học cách phân biệt giữa nỗ lực lành mạnh và sự gồng mình để được công nhận. Tôi hiểu rằng, bấy lâu nay tôi không chỉ chạy theo thành công, mà còn chạy trốn cảm giác không được yêu thương nếu mình không đủ giỏi.
Sự thay đổi không đến ào ạt. Nó diễn ra rất chậm, rất lặng. Tôi bắt đầu chọn sống ít hơn, nhưng sâu hơn. Chọn những mối quan hệ có thể ngồi im bên nhau mà không cần chứng tỏ. Chọn những công việc không làm tôi tách rời khỏi chính mình. Tôi tập dừng lại khi mệt, tập chấp nhận những giới hạn của bản thân mà không tự trách. Lần đầu tiên, tôi cho phép mình không phải hơn ai cả.
Giờ đây, khi nhìn lại biến cố ấy, tôi không còn oán trách. Nó đã lấy đi của tôi rất nhiều, nhưng cũng trả lại cho tôi một thứ quan trọng hơn: sự bình yên. Tôi không còn hoảng loạn trước việc mình đang ở đâu so với người khác. Tôi không còn sống trong nỗi sợ bị bỏ lại. Tôi vẫn cố gắng, nhưng không còn đánh đổi bản thân để chứng minh giá trị.
Tôi hiểu rằng cuộc đời không cần tôi phải trở thành ai đó vĩ đại. Nó chỉ cần tôi hiện diện một cách trọn vẹn. Khi không còn ép mình phải “hơn người khác”, tôi mới thực sự bắt đầu sống cuộc đời của mình. Và sự nhẹ nhàng tôi có được hôm nay không đến từ việc mọi thứ đã ổn, mà đến từ việc tôi không còn rời bỏ chính mình, ngay cả khi đời sống không như ý.
Tiêu Dao